भारतीयशास्त्रेषु गुरोः माहात्म्यं बहु वर्णनं प्राप्यते| स: ईश्वरस्य प्रतिमूर्ति: इति मन्यते| अत एव उच्यते –“ आचार्य देवो भव”| आचार्यो देवतावत् पूज्यो मान्यश्च| गुरोः विना ज्ञानं न अस्ति|
गुरु पूर्णिमाया: पर्व: आषाढ शुक्ल पक्षस्य पूर्णिमां सोत्साह पूर्वकं मान्यते| अयं पर्व: जीवने गुरोः महत्वं समर्पितम् अस्ति| सिखानां धर्मे अपि ईश्वरं तुल्यं मन्यते अस्मात् कारणात् गुरु पूर्णिमा सिखधर्मस्य प्रमुखं उत्सवम् अस्ति|
आषाढ मासस्य पूर्णिमां आदिगुरोः महर्षि वेदव्यासस्य जन्म अभूत | अस्मात् कारणात् अयं उत्सव: गुरोः समर्पितम् अस्ति| हिन्दू पञ्चाङ्गानुसारं गुरुपूर्णिमा आषाढमासस्य पूर्णिमादिने भवति, आङ्ग्लपञ्चाङ्गे जुलाई-अगस्तमासेषु भवति । अस्मिन् दिने स्वगुरुं वा गुरुं वा जीवनपर्यन्तं दत्तं ज्ञानं अनुभवं च प्रति आदरं कृतज्ञता च प्रदर्श्यते। गुरुपूर्णिमा-उत्सवः वैदिककालात् एव ज्ञातुं शक्यते । शब्दः संस्कृतभाषायाः आगतः, यत्र ‘गु’ अन्धकारस्य बोधकः अस्ति तथा च ‘रु’ अन्धकारस्य उन्मूलनं प्रतिपादयति। बौद्धानां मध्ये बहुधा विश्वासः अस्ति यत् भगवान् बुद्धः अस्मिन् दिने प्रथमं प्रवचनं दत्तवान् यत् अधुना गुरुपूर्णिमा इति आचर्यते। जैनधर्मस्य अनुयायिनः मन्यन्ते यत् अस्मिन् दिने महावीरः प्रथमः अनुयायी गौतमस्वामी प्राप्तवान्, अतः महावीरस्य त्रेनोकगुहरूपेण परिणतम् अभवत् । गुरुपूर्णिमा अवसरेषु आवाम् अस्माकं सर्वेभ्यः मार्गदर्शकेभ्यः शिक्षकेभ्यः च कृतज्ञतां दर्शयामः ।
