वाक्

अस्य मासस्य पञ्चम दिनाङ्के सम्पूर्णे विश्वे विश्व-मृत्तिका-दिवसः आचर्यते । मृत्तिका जीवनाय महत्त्वपूर्णा अस्ति, यतः सा भोजनं, वस्त्रं, आश्रयं, औषधं च इत्यादीनां चतुर्णां प्रमुखानां जीवनसाधनानाम् स्रोतः अस्ति । अत एव मृत्तिकासंरक्षणम् आवश्यकम्। मृदा रक्षतु इति आन्दोलनं भरतवर्षे ४५ वर्षपूर्वं आरब्धम् आसीत्। अस्य दिवसस्य उद्देश्यं तीव्रगत्या वर्धमानजनसंख्यायाः कारणेन समस्याः प्रकाशयितुं अपि अस्ति । अतः मृदाक्षरणं न्यूनीकर्तुं, उर्वरतां निर्वाहयितुं पदानि स्वीकुर्वन्तु येन खाद्यसुरक्षा सुनिश्चिता भवति।
अवधेयं यत् – उत्तम-मृत्तिकायाः महत्त्वविषये प्रावधानं दातुम् प्रतिवर्ष डिसेम्बर-मासे विश्व-मृत्तिका-दिवसत्वेन आचर्यते । प्रवर्तमान- वर्षस्य विश्व-मृत्तिका-दिवस्यस्य विषयः वर्तते मृत्तिका ; यत्र आहारस्य मूलं विद्यते । दिनस्यास्य उद्देश्यम् अस्ति यत् लोककल्याणस्य, स्वस्थ – पर्यावरणस्य च परिवर्धनस्य महत्त्वविषये जागरणम् । मृत्तिका-विज्ञान-सम्बद्धेन अन्ताराष्ट्रियसङ्घेन द्वि-उत्तर- द्विसहस्रतमे वर्षे विश्व मृत्तिका दिवसस्य कृते प्रतिवेदनं कृतम् आसीत्।
०५ दिसम्बर् दिनाङ्के थाईलैण्ड्देशस्य राजा एच्.एम.भूमिबोल् अदुल्यादेजस्य जन्म अभवत्, सः अस्य उपक्रमस्य मुख्यसमर्थकेषु अन्यतमः आसीत् । एफएओ थाईलैण्ड्-राज्यस्य नेतृत्वे वैश्विक-जागरूकता-उत्थान-मञ्चरूपेण च वैश्विक-मृदा-साझेदारी-रूपरेखायाः मध्ये विश्व-मृदा-दिवसस्य औपचारिक-स्थापनस्य समर्थनं कृतवान्। २०१३ तमस्य वर्षस्य डिसेम्बरमासे संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य महासभायाः ६८ तमे अधिवेशने ५ डिसेम्बर् दिनाङ्कं विश्वमृदादिवसः इति घोषितम् । प्रथमः विश्वमृदादिवसः २०१४ तमस्य वर्षस्य डिसेम्बर्-मासस्य ५ दिनाङ्के आचरितः।
अस्मिन् सन्दर्भे प्रधानमन्त्रिणः श्री नरेन्द्र मोदी इत्यनेन अपि मृत्तिकारक्षणार्थं आवश्यकानि पदानि ग्रहीतुं आग्रहः कृतः अस्ति। विगतजूनमासे ‘मृदा रक्षतु आन्दोलने’ मोदीमहोदयेन पञ्च बिन्दवः वर्णिताः येषु भारतसर्वकारः केन्द्रितः अस्ति –
प्रथम- मृदां रसायनमुक्तं कथं करणीयम्,
द्वितीयम्- मृत्तिकायां निवसन्तः जीवाः कथं उद्धारयितव्याः, येषां कृते जनाः तान्त्रिकभाषायां ‘मृदा जैविकपदार्थम्’ इति वदन्ति,
तृतीय- मृदायार्द्रतां कथं धारयितव्यं, तत्पर्यन्तं जलस्य उपलब्धतां कथं वर्धयेत्,
चतुर्थ- भूजलस्य क्षयस्य कारणेन मृत्तिकायां क्षतिः कथं दूरीकर्तुं शक्यते, तथा
पञ्चम- वनक्षेत्रस्य न्यूनतायाः कारणेन मृदाया: निरन्तरं क्षरणं कथं निवारयितव्यम् ।