एकस्मिन् सुन्दरग्रामे अर्जुनः नाम बालकः निवसति स्म। सः पञ्चमकक्षायां पठति स्म। अर्जुनः बुद्धिमान्, विनयी, परिश्रमी च आसीत्। तस्य माता-पितरौ सदैव तम् उपदिशतः स्म— “सत्यं वद, धर्मं चर, सर्वेषां सम्मानं कुरु।”
एकदा विद्यालये संस्कृत-भाषण-प्रतियोगिता आसीत्। सर्वे छात्राः उत्साहेन तस्यां भागम् अगृह्णन्। अर्जुनोऽपि प्रतियोगितायाः कृते सम्यक् अभ्यासम् अकरोत्।
प्रतियोगितायाः दिने अध्यापकः छात्रेभ्यः भाषण-पत्राणि वितरितवान्। अर्जुनस्य समीपे उपविष्टः छात्रः मोहनः स्वपत्रं न अलभत। सः चिन्तितः अभवत्। तदा अर्जुनः दृष्टवान् यत् स्वस्य पुस्तके द्वे पत्रे स्तः। तयोः एकं मोहनस्य आसीत्।
अर्जुनः चिन्तितवान्— “यदि अहम् एतत् पत्रं न दास्यामि, तर्हि मम प्रतियोगितायां लाभः भविष्यति। किन्तु एतत् असत्यं भविष्यति।”
क्षणमात्रं विचार्य सः मोहनाय तत् पत्रं दत्तवान्। मोहनः अतीव प्रसन्नः अभवत्। प्रतियोगिता आरब्धा। सर्वे छात्राः उत्तमरूपेण अभाषन्त। अन्ते परिणामः घोषितः। आश्चर्यम्! अर्जुनः प्रथमं स्थानं प्राप्तवान्।
पुरस्कार-वितरण-समये प्रधानाचार्यः अवदत्— “अर्जुनः केवलं भाषणे एव श्रेष्ठः नास्ति, अपितु चरित्रेऽपि श्रेष्ठः अस्ति। सत्यनिष्ठा मनुष्यस्य महत्तमः गुणः अस्ति।”
ततः सर्वे छात्राः अर्जुनस्य समीपम् आगत्य तं प्रशंसितवन्तः। मोहनः अपि कृतज्ञतया अर्जुनम् अवदत्— “त्वया मम महान् उपकारः कृतः।” अर्जुनः विनयेन उक्तवान्— “सत्यस्य पालनं मम कर्तव्यम् आसीत्।” अध्यापकः अपि तस्य आचरणेन अतीव सन्तुष्टः अभवत्। सः अन्यान् छात्रान् अपि अर्जुनस्य आदर्शम् अनुसर्तुम् उपदिष्टवान्। तस्मिन् दिने सर्वे छात्राः सत्यस्य महत्त्वम् अधिकतया अवगच्छन्।
सर्वे छात्राः करतालध्वनिना तम् अभिनन्दितवन्तः। अर्जुनः अपि अवगच्छत् यत् सत्यस्य मार्गः कदाचित् कठिनः भवेत्, किन्तु अन्ते स एव विजयम् आनयति।
नीतिः
सत्यनिष्ठा सर्वश्रेष्ठः गुणः। सत्यं सदैव जयति।
“सत्यमेव जयते।”