एशियाईक्रीडासु भारतस्य नूतनं सामर्थ्यम्

२४ वर्षेभ्यः परं भारतीयाः युवत्यः युवकेभ्यः अग्रे — २१ सुवर्णपदकैः भारतं चतुर्थस्थाने आइची-नागोया। २०२६ तमे वर्षे जापानदेशस्य आइची-नागोयायां सम्पन्नेषु एशियाईक्रीडास्पर्धासु भारतस्य अभियानं समाप्तम्। भारतं २१ सुवर्णपदकैः सह कुलम् ८५ पदकानि विजित्य पदकतुलिकायां चतुर्थं स्थानं प्राप्तवान्। उज़्बेकिस्तानदेशेनापि २१ सुवर्णपदकानि प्राप्तानि, किन्तु अधिकरजतपदकानां कारणेन भारतस्य स्थानं तस्य अधः अभवत्।
कन्याः युवकेभ्यः अग्रे—२४ वर्षाणाम् अनन्तरं इतिहासः पुनरावृत्तः भारतीयक्रीडाक्षेत्रस्य विशेष उपलब्धिः अस्मिन् क्रीडामहोत्सवे दृष्टा। कन्यावर्गस्य स्पर्धासु भारतस्य ११ सुवर्णपदकानि, युववर्गस्य स्पर्धासु च ७ सुवर्णपदकानि प्राप्तानि। मिश्रितस्पर्धाभ्यः ३ सुवर्णपदकानि प्राप्तानि।
एतादृशं दृश्यं २००२ तमे वर्षे बुसान्-एशियाईक्रीडासु अन्तिमवारं दृष्टमासीत्। तदा कन्याभिः ६ तथा युवकैः ५ सुवर्णपदकानि प्राप्तानि आसन्। अतः अस्य वर्षस्य परिणामः भारतीयमहिलाक्रीडायाः वर्धमानं सामर्थ्यं स्पष्टयति।
मुष्टियुद्धे मल्लयुद्धे च प्रगति, निशाने धावने च हानिः भारतस्य प्रदर्शनं सर्वत्र समानं नासीत्। मुष्टियुद्धे ३ तथा मल्लयुद्धे २ सुवर्णपदकानि प्राप्तानि; गतक्रीडासु एतयोः क्रीडयोः भारतस्य एकमपि सुवर्णपदकं नासीत्।
परन्तु निशानेबाज्यां धावनक्रीडायां च भारतस्य प्रदर्शनं दुर्बलं जातम्। २०२३ तमे वर्षे निशानेबाज्यां ७ तथा धावनक्रीडायां ६ सुवर्णपदकानि प्राप्तानि आसन्, किन्तु अस्मिन् वर्षे क्रमशः ३ तथा १ सुवर्णपदकम् एव प्राप्तम्। एताभ्यां क्रीडाभ्यां भारतस्य ९ सुवर्णपदकानां न्यूनता अभवत्।
तथैव स्क्वैश्, टेनिस्, बैड्मिण्टन् तथा अश्वारोहणम् इत्येतेषु क्रीडाक्षेत्रेषु गतवारं प्राप्तानि सुवर्णपदानि अस्मिन् वर्षे पुनः न प्राप्तानि। धनुर्विद्यायां तु भारतं पूर्वप्रदर्शनं पुनरावर्तयितुं सफलम् अभवत्।
समूहीयक्रीडासु भारतस्य प्रभुत्वम्—हॉकीदलेभ्यः ओलिम्पिक्-प्रवेशः समूहीयक्रीडासु भारतस्य प्रभावशाली प्रदर्शनम् अभवत्। क्रिकेट्, हॉकी तथा कबड्डी इत्येतेषु पुरुष-महिला उभयवर्गयोः भारतं सुवर्णपदकानि प्राप्तवान्।
हॉकीक्रीडायां एशियाईक्रीडासुवर्णविजयेन २०२८ तमस्य वर्षस्य लॉस एञ्जिलिस् ओलिम्पिक्-क्रीडायै प्रत्यक्षप्रवेशः लभ्यते। अतः भारतीयस्य पुरुषहॉकीदलस्य तथा महिलाहॉकीदलस्य च ओलिम्पिक्-प्रवेशः सुनिश्चितः अभवत्।
एकस्मिन्नेव एशियाईक्रीडामहोत्सवे भारतस्य पुरुष-महिला हॉकीदलयोः सुवर्णविजयः प्रथमवारम् अभवत्।
चीनस्य प्रभुत्वं निरन्तरम्—४४ वर्षेभ्यः न कोऽपि चुनौतीदाता पदकतुलिकायां चीनस्य प्रभुत्वं पुनरपि अविच्छिन्नम् आसीत्। चीनदेशेन १६९ सुवर्णपदकैः सह कुलम् ३४१ पदकानि प्राप्तानि। द्वितीयस्थाने स्थितेन जापानेन ८३ सुवर्णपदकानि प्राप्तानि—चीनस्य तुलनायां अर्धादपि न्यूनानि।
१९८२ तमात् वर्षात् आरभ्य चीनदेशः प्रत्येकस्मिन् एशियाईक्रीडामहोत्सवे पदकतुलिकायाः शीर्षस्थाने एव वर्तते। तस्य प्रभुत्वं अद्यापि कस्यापि देशेन भङ्गितुं न शकितम्।
भारतं तु स्थानस्य दृष्ट्या गतक्रीडायाः प्रदर्शनं पुनरावर्तयत्, किन्तु २०२३ तमे वर्षस्य तुलनायां ७ सुवर्णपदकैः सह कुलम् २१ पदकानि न्यूनानि प्राप्तानि।
५३ विश्वकीर्तिमानाः, ७६ एशियाईकीर्तिमानाः भग्नाः एषा एशियाईक्रीडा नूतनकीर्तिमानानां साक्षिणी अभवत्। विविधासु स्पर्धासु ५३ विश्वकीर्तिमानानि तथा ७६ एशियाईकीर्तिमानानि भग्नानि। अपि च १६६ नूतनाः क्रीडाकीर्तिमानाः स्थापिताः।
भारतीयमहिलानां कम्पाउण्ड्-धनुर्विद्यादले चीनस्य विरुद्धे अन्तिमस्पर्धायां २३८ अङ्काः प्राप्ताः। अनेन दलं विश्वकीर्तिमानस्य समतां प्राप्तवत्।
समग्रविश्लेषणम्भा रतस्य एतत् प्रदर्शनं मिश्रितं किन्तु आशाजनकम्। पदकानां समग्रसंख्या गतवारात् न्यूना अभवत्, विशेषतः निशानेबाज्यां धावनक्रीडायां च अपेक्षिता सफलता न प्राप्ता। परन्तु मुष्टियुद्धे, मल्लयुद्धे, समूहीयक्रीडासु तथा महिला-क्रीडासु प्राप्ता प्रगतिः भविष्यस्य कृते शुभसङ्केतं ददाति।
विशेषतः महिला-क्रीडायाः उत्थानं भारतीयक्रीडायाः नूतनं अध्यायं उद्घाटयति। एशियाईस्तरस्य विजयः यदि ओलिम्पिक्-स्तरे अपि परिणमति, तर्हि २०२८ तमस्य वर्षस्य लॉस एञ्जिलिस् ओलिम्पिक् भारताय अधिकफलप्रदं भविष्यति।