हरित – हाइड्रोजन अभियानम् > केन्द्रीय-शक्तिमन्त्री नव-नवीकरणीयोर्जा मन्त्री च राजकुमार सिंहः उक्तवान् यत् भारतं सम्पूर्ण अपि विश्वे हरित-हाइड्रोजन – अमोनियेत्यनयो: रासायनिक-वात्यो सर्वाधिक प्रतियोगि स्रोतत्वेन स्थापितम् भविष्यति। राष्ट्रिय हरित-हाइड्रोजन अभियानाय केन्द्रीय-मन्त्रिमण्डलस्य निर्णय साहसिक- युगान्तकारि-पदक्षेप-रूपेण ख्यापयित्वा श्री सिंहः उक्तवान् त्रिंशदधिकद्विसहस्र-तमस्य वर्षे समय- सीमायाः पूर्वमेव राष्ट्रं पंचाशल्लक्ष-मैट्रिक्टन्- परिमितं वार्षिकं हरित-हाइड्रोजन- उत्पादन- लक्ष्य प्राप्स्यति। अदय नवदिल्ल्यां वार्ताहरान् सम्बोधयन् श्री सिंहः उक्तवान् यत् जीवाश्मेन्धनस्य आयात-निर्भरता न्यूनीकर्तुं राष्ट्र निरन्तरं प्रयासरतम् अस्ति। हरित-हाइड्रोजन् इत्येतत् राष्ट्रम् ऊर्जा- क्षेत्रे आत्मनिर्भरं कर्तुं सहायक भविष्यति।
२०५० तमे वर्षे निर्धारितदेशानां लक्ष्येषु एकं लक्ष्यं अस्माकं ग्रहस्य डिकार्बनीकरणं भवति । एतत् साधयितुं जलवायुस्य उत्पादनं डिकार्बनीकरणं कृत्वा हरितहाइड्रोजनस्य जन्म भवति । हरितहाइड्रोजनस्य महत्त्वपूर्णा भूमिका अस्ति यतः सम्प्रति कुलवैश्विकस्य CO2 उत्सर्जनस्य २% तः अधिकस्य उत्तरदायी एतत् अस्ति ।
हरित – हाइड्रोजन किम्, कथं च प्राप्यते ?
एषा तकनीक ग्रीनहाइड्रोजन जननस्य आधारेण भवति ।
एकं सार्वभौमिकं, लघु, अत्यन्तं प्रतिक्रियाशीलं च इन्धनम् — विद्युत्विपाकः (Electrolysis) इति नाम्ना प्रसिद्धायाः रासायनिकप्रक्रियायाः माध्यमेन ।
एतेन पद्धत्या जलस्य प्राणवायुतः जलवायुः पृथक् कर्तुं विद्युत्प्रवाहस्य उपयोगः भवति । यदि एषा विद्युत् नवीकरणीयस्रोताभ्यां प्राप्यते तर्हि वयं वायुमण्डले कार्बनडाय-आक्साइड् न उत्सर्जयित्वा ऊर्जां उत्पादयिष्यामः । नवीकरणीयस्रोताभ्यां विद्युत्विपाकेन हरितहाइड्रोजनस्य उत्पादनं जलस्य अणुषु (H2O) आक्सीजन (O 2) हाइड्रोजन (H 2) च इति विभज्यते
1- विद्युत्विपाके प्रयुक्ते जले विद्युत्सञ्चारार्थं लवणं खनिजं च भवितुमर्हति ।
2- द्वौ विद्युत्कोशौ (Electrodes ) जले निमज्ज्य विद्युत्स्रोतेन सह सम्बद्धौ भवतः, प्रत्यक्षधारा च प्रयुक्ता भवति ।
3- जलवायु-आक्सीजनयोः विच्छेदनं तदा भवति यदा विद्युत्कोशाः तेषां प्रति विपरीत-आभारयुक्तान् आयनान् आकर्षयन्ति ।
4- विद्युत्विपाकस्य समये विद्युत्प्रभावात् आक्सीकरण-निवृत्ति-विक्रिया भवति ।
अनुसन्धानविकासाय स्ट्रेटेजिक हाइड्रोजन इनोवेशन पार्टनरशिप (SHIP) इति नामकं सार्वजनिकनिजीसाझेदारीरूपरेखां मिशनस्य अन्तर्गतं सुलभं भविष्यति, तत्र ४०० कोटिरूप्यकाणि निर्धारितानि सन्ति। हरितहाइड्रोजनः, हरित अमोनिया च अस्माकं देशस्य भविष्यम् अस्ति। हरित-हाइड्रोजनस्य उत्पादनं सौर-संयंत्रैः उत्पद्यमानस्य विद्युत्-उत्पादनस्य उपरि अवलम्बितुं शक्यते, एकप्रकारेण च नवीकरणीय-क्षेत्रस्य कृते एतत् उत्साहवर्धनम् अस्ति ।
