ब्रेल-पत्रस्य आविष्कारकस्य लुईस् ब्रेल-इत्यस्य जन्मदिवसस्य निमित्तम्
अस्य मासस्य ४ दिनाङ्के विश्व-ब्रेल दिवस: आमान्यते। अयं दिवस: ब्रेल इत्यस्य महत्त्वे जागरुकता-संवर्धनाय परिपाल्यते। ब्रेल लिपि: पूर्ण-दृष्टि-बाधितानाम् आंशिकरुपेण च दृष्टिबाधिता-जनानां मानवाधिकाराणां पूर्णानुभूत्या सम्पर्कस्य माध्यमः अस्ति। अयं दिवस: फ्रांस राष्ट्रस्य शिक्षा विशारदस्य लूईस ब्रेल इत्यस्य जयन्त्यवसरे परिपाल्यते। येन नवोत्तर-अष्टादश-शत-तमे वर्षे ब्रेल लिपि: आविष्कृता आसीत्। ब्रेल-दिवसावसरे राष्ट्रिय-दृष्टि-बाधित संघेन कार्यक्रमः आयोज्यते।
दृष्टि-बाधितानाम् कृते अयं दिवसः अतीव महत्त्वपूर्णः यतः अस्मिन् दिने दृष्टि-बाधितानाम् जीवने प्रकाशं आनयत् लुई ब्रेल इत्यस्य जन्म अभवत् । २०१८ तमस्य वर्षस्य नवम्बर्-मासस्य ६ दिनाङ्के संकल्पं पारयित्वा संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य महासभायाः निर्णयः अभवत् यत् प्रतिवर्षं जनवरी-मासस्य ४ दिनाङ्के ब्रेल-लिप्याः पितुः लुईस् ब्रेल-इत्यस्य जन्मदिनम् ‘विश्व-ब्रेल्-दिवसः’ इति नाम्ना आयोजयितुं शक्यते ।
ब्रेललिपिः किम् ?
- ब्रेलभाषा दृष्टि-बाधितानाम् प्रयुक्ता स्पर्शेन पठनलेखनव्यवस्था अस्ति ।
- अस्मिन् वर्णमालायाः अक्षराणि, संख्याः, विरामचिह्नानि च निर्मायन्ते इति बिन्दुव्यवस्था भवति ।
- प्रथमवारं १८२० तमे वर्षे लुईस् ब्रेल इति नामकस्य फ्रांसीसीयुवकेन अस्य निर्माणं कृतम् ।
- सैन्यप्रयोगाय अभिप्रेतं रात्रौ लेखनव्यवस्थां परिवर्त्य सः ब्रेलभाषायाः निर्माणं कृतवान् ।
- दृष्टि-बाधितानाम् आवश्यकतानां पूर्तये इलेक्ट्रॉनिकयन्त्राणां विस्तृतश्रेणी अस्ति तथा च एतेषु उपकरणेषु चित्राणि, नक्शाः, आलेखाः, पाठः इत्यादीनि भिन्नप्रकारस्य चित्रात्मकसूचनाः प्रसारयितुं भिन्नप्रौद्योगिकीनां उपयोगः भवति।
आकाशवाण्या सह संवादे राष्ट्रियदृष्टिबाधित-संघस्य महासचिव: एस्. के. रुंगटा अवोचत् यत् प्रौद्योगिक्या: विकासं विद्यते सति ब्रेल लिपे: कोSपि विकल्पः नास्ति।