अद्यतनीपर्यन्तं विश्वस्य धनीतमः भारतीयः अदानी अधुना २०२३ तमस्य वर्षस्य फोर्ब्स् रियल-टाइम् अरबपतिसूचौ २२ तमे स्थाने स्खलितः अस्ति । सूचीकृतानां अदानी-संस्थानां अधुना संयुक्तं विपण्यमूल्यं १०८ अरब-डॉलर्-रूप्यकाणि अस्ति, यदा हिण्डेन्बर्ग्-संस्थायाः प्रतिवेदनात् पूर्वं २१८ अरब-डॉलर्-रूप्यकाणि आसीत् । । अदानीसमूहेन तु आरोपाः, अनैतिकप्रकरणं च अङ्गीकृतम् अस्ति ।
जनवरीमासे अन्ते लघुविक्रयविशेषज्ञः हिण्डन्बर्ग् रिसर्च इत्यनेन समूहस्य वित्तस्य आलोचनात्मकं प्रतिवेदनं प्रकाशितम् । शोधसंस्था, उक्तवती यत् समूहे प्रमुखसूचीकृतकम्पनीनां “विशालं ऋणं” अस्ति यत् सम्पूर्णं समूहं “अनिश्चितवित्तीयस्थितौ” स्थापयति। अदानी इन्टरप्राइजेस् इत्यनेन २०,००० कोटिरूप्यकाणां अनुवर्तनसार्वजनिकप्रस्तावस्य (एफपीओ) पूर्वमेव एतत् प्रतिवेदनं प्रकाशितम्।
अदानि समूह प्रतिक्रिया-
४१३ पृष्ठीयप्रतिक्रियायां अदानीसमूहः अवदत् यत्,”एषः केवलं कस्यापि विशिष्टकम्पन्योः उपरि अयुक्तः आक्रमणः न अपितु भारतस्य, भारतीयसंस्थानां स्वातन्त्र्यस्य, अखण्डतायाः, गुणवत्तायाः, भारतस्य च विकासकथायाः महत्त्वाकांक्षायाः च विषये योजनाबद्धः आक्रमणः अस्ति । इदं प्रचण्डं चिन्ताजनकं यत् कस्यापि संस्थायाः कथनानि, यत्र विश्वसनीयता वा नैतिकता वा प्रश्ने अस्ति , अस्माकं निवेशकानां उपरि गम्भीरं प्रतिकूलं च प्रभावं कृतवान्” इति अदानीसमूहः अवदत् ” ।
परिणामः
प्रतिवेदनस्य पश्चात् अदानी इत्यस्य विपण्यहानिः १०० अरब डॉलरात् अधिकं यावत् अभवत् । रायटर्-पत्रिकायाः प्रतिवेदनानुसारं सूचीकृतानां अदानी-संस्थानां संयुक्तं विपण्यमूल्यं अधुना १०८ अरब-डॉलर्-रूप्यकाणि अस्ति, यदा तु हिण्डन्बर्ग्-संस्थायाः प्रतिवेदनात् पूर्वं २१८ अरब-डॉलर्-रूप्यकाणि आसीत् ।
अस्मिन् सप्ताहे आरम्भे अदानीसमूहेन अदानी इन्टरप्राइजेस् लिमिटेड् (एईएल) इत्यस्य २०,००० कोटिरूप्यकाणां एफपीओ-कार्यं निरस्तं कर्तुं निर्णयः कृतः इति घोषितं, निवेशकानां कृते धनं प्रत्यागन्तुं च उक्तम्।
आरबीआई अदानीसमूहे वित्तकोषस्य संपर्कस्य विवरणं याचते –
यथा यथा विपण्यं दुष्प्रभावं दर्शयति स्म तथा तथा भारतीयरिजर्वबैङ्केन बङ्केभ्यः समूहे तेषां संपर्कस्य विषये विवरणं प्राप्तम्। परन्तु मार्केट् रेगुलेटर् सेबी इत्यनेन अदानी-शेयरस्य पतनस्य, २०,००० कोटिरूप्यकाणां एफपीओ-निष्कासनस्य च विषये किमपि अन्वेषणं न घोषितम्।
केन्द्रीयवित्तमन्त्री निर्मला सीतारमणः अवदत् यत् एलआईसी, एसबीआई च अदानीसमूहस्य कृते “अति-उद्घाटितौ” न सन्ति तथा च “निवेशकानां विश्वासः” विपण्यां स्थास्यति इति।
वित्त संकल्पना-प्रस्तुतेः द्वितीये दिने सम्पूर्ण-दिनावधये सदनं स्थितम् जातम्। यतोहि विपक्ष सांसदैः गौतम अदाणी प्रकरणे चर्चायाः याचनां कृत्वा सदने तुमुल कोलाहालः प्रारब्धः। तदनु संसदः कार्यान्वयनं स्थगितम् अभूत्। ध्येयम् अस्ति यत् अद्य यदैव संसदः कार्यान्वयनं प्रारब्धं तदैव विपक्षिभिः व्यावसायिनः गौतम अदाणी इत्यस्य विरोधे हिंडनबर्गस्य विवरणजातम् आश्रित्य भूरि कोलाहलः आचरितः । तस्य अनन्तरं संसदः उभयोः सदनयो: कार्यान्वयनं मध्यानं द्विवादनं यावत् स्थगितं कृतम् । द्वि-वादनानन्तरं यथैव कार्यान्वयनं पुनः प्रारब्धं, विपक्ष-पक्षेण पुनः सकोलाहलं तस्यैव प्रकरणस्य निरीक्षण-याच्ञा प्रारब्धा । तदनु संसदः उभेSपि सदने लोकसभा राज्यसभा चेति समस्त दिवसावधये स्थगिते विहिते।
सर्वकारः प्रतिवदति
सर्वकारेण स्पष्टीकृतं यत् अडानीसमूह-सम्बद्ध-प्रकरणैः सर्वकारस्य संलग्ना नास्ति, तत्र सर्वकारस्य तटस्थ भूमिका वर्तते। संसदः बहिः वार्ताहरप्रश्नानाम् उत्तरकाले संसदीय कार्यमन्त्री प्रहलादो जोशी अवदत् यत् विपक्षदलानि लोकसभाः राज्यसभायाश्च क्रियाप्रक्रियां व्यर्थप्रश्नैः प्रभावयन्ति, यतः विपक्षस्य पार्श्वे कानिचिदपि दृढप्रकरणानि न सन्ति अतः एव कोलाहलमात्रं कुर्वन्ति तत्र अवधेयं यत् अडानीसमूहं विरुध्य अमेरिकीय-शोध- फर्म- हिंडनस्य आरोपणानि कानिचन सन्ति तदुद्दिश्य एव विपक्षिनेतारः कोलाहलं कुर्वन्ति ।
