भारतसर्वकारस्य भारतीयभाषासमित्याः, केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य लखनऊ, परिसरस्य, लखनऊ (उत्तरप्रदेशस्य) श्रीशिवप्रसादसंस्कृतमहाविद्यालय: गांधीनगरम्, छितवापुरम् (लखनऊ) एतेषां च संयुक्ताश्रयेण दिनाङ्कः १२/०४/२०२४ दिनाङ्के ‘सरलमानकसंस्कृतम्’ इति विषये एकदिवसीयकार्यशाला आयोजिता। अयं कार्यक्रमः केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालये लखनऊपरिसरे, लखनऊ (उत्तरप्रदेशे) प्रातः १०:०० वादनतः सायं ०५:०० वादनपर्यन्तं पञ्चसत्रेषु आयोजित:।
शिक्षाक्षेत्रे ‘सरलमानकसंस्कृतस्य’ प्रयोगेन अनुवादं विना अपि शैक्षणिककार्याणि उत्तमरीत्या सम्पादयितुं शक्यन्ते। विभिन्नेषु विषयेषु ‘सरलमानकसंस्कृतम्’ इत्यस्य उपयोगेन अध्यापनकार्यं कर्तुं शक्यते। संस्कृतभाषायाः लोकप्रियतां सरलतया व्यावहारिकोदाहरणैः सह व्याख्यातवान्। संस्कृतशिक्षकान् शिक्षिकान् च प्रोत्साहयितुं, संस्कृतस्य सरलरूपं व्यावहारिकप्रयोगे स्थापयितुं आदर्शनिर्धारणस्य विषये अपि सः चर्चां कृतवान्। एतत् चर्चां अस्य कार्यक्रमस्य अध्यक्षः, केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य लखनऊपरिसरस्य निदेशकः च प्रो. सर्वनारायणझा कृतवान्त:।
प्रथमसत्रे “किमर्थं सारलमनकसंस्कृतम्” इति विषये उत्तरप्रदेशस्य लखनऊविश्वविद्यालयस्य संस्कृत-प्राकृतभाषाविभागस्य सहायकप्रोफेसरः डॉ. सत्यकेतुः ‘सरलमानकसंस्कृतस्य’ आवश्यकतायाः महत्त्वं व्याख्याय स्वस्य व्याख्यानं कुर्वन्तु यत् संस्कृतभाषा लघु सरला च अस्ति।अध्ययनस्य अध्यापनस्य च प्रभावीरूपेण लाभाः अपि व्याख्यातव्याः। तथा ‘सरलमानकव्याकरणस्य’ प्रयोगे बलं दत्तस्य विषये चर्चां कृतवान्।
द्वितीयसत्रे “सरल-मानक-संस्कृतस्य स्वरूपम्” इति व्याख्याने केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य नवदेहली-नगरस्य शैक्षणिक-अधिष्ठाता, आचार्यः प्रो. बनमालीबिश्वाल: अजन्तस्य, हलन्तस्य, प्रत्यन्तस्य, दशसु लकारेषु पञ्चानां च सरलप्रयोगस्य समर्थनं कृतवान् । सरलसंस्कृतभाषायाः प्रचारः सरलतया सुलभतया च संस्कृतसाहित्यस्य पुनर्मुद्रणं कृत्वा अध्ययनं सुगमं कृत्वा करणीयम्। सः ‘सरलमानकसंस्कृतस्य’ स्वरूपं विविधदृष्ट्या स्पष्टीकृतवान् ।
तृतीयसत्रे केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य नवदेहल्याः मुक्तस्वाध्यायपीठस्य निदेशकः प्रो. रत्नमोहनझाः ‘सरलमानकसंस्कृतेन प्रौढ़संस्कृतस्य परिवर्तनस्य अभ्यासः’ इति प्रक्षेपकेन प्रस्तुतिद्वारा स्वस्य विषयं सम्यक् प्रस्तुतवान् । संस्कृतस्य व्यावहारिकरूपेण सरलः प्रयोगः – व्यावहारिकरूपेण सरलसंस्कृतस्य प्रयोगस्य मुख्यं गौणं च प्रयोजनं सरलतया व्याख्यायमानस्य संस्कृतस्य सरलता ऐतिहासिकरूपेण अपि ज्ञाता अभवत् ।
चतुर्थे सत्रे डॉ. विनोदकुमारमिश्रेण सरलमानकसंस्कृतस्य प्रयोगाय भिन्नविधि-प्रविधिप्रवर्तनार्थं ‘सरलमानकसंस्कृतम् क्रियान्वयनम्’ इति विषये स्वविचाराः प्रकटिताः।
पञ्चमे सत्रे लखनऊविश्वविद्यालयस्य संस्कृत-प्राकृतभाषाविभागस्य सहायकप्रोफेसरः डॉ. अशोककुमारशतपथी ‘सरलमानकसंस्कृतम् क्रियान्वयनम्’ इति विषये स्वविचारं प्रकटयन् उक्तवान् यत् ‘अनुवादविधिः विना शिक्षाक्षेत्रे प्रयोक्तव्या इदम्। जनव्यवहारे संस्कृतस्य प्रयोगेन जनानां मध्ये व्यापकं भवेत्।
अस्याः कार्यशालायाः अध्यक्षः प्रो. सर्वनारायणझा:, संयोजक: डॉ. रुद्रनारायणनरसिंहमिश्र: एवं सह-संयोजक: डॉ. प्रफुल्लागडपाल:। कार्यशालायां प्रायः २०० छात्राः भागं गृहीत्वा लाभं प्राप्तवन्तः।
