प्रति वर्षं दिसम्बर् मासस्य षोडशे दिने भारतदेशे विजय-दिवसः उत्साहेन, गौरविडम्बरेण च आचर्यते। अयं दिवसः अस्मान् भारतानां पाकिस्तानस्य च युद्धे १९७१ तमे वर्षे जातं ऐतिहासिकं विजयम् स्मारयति, येन बाङ्ग्लादेशस्य मुक्तिः निष्पन्ना। त्रयोदशदिनात्मकं तद् युद्धम् अन्ते त्रिणवत्यधिकसहस्राणि सैनिकाः (९३,०००) पाकिस्तानदेशीयाः आत्मसमर्पणं कृतवन्तः।
अयं जयः केवलं सैनिकबलस्य न स्मारकः, किन्तु न्यायनिष्ठायाः मानवतावादस्य च तेजोमुद्रिका इव ख्यायते। तस्मिन् निर्णायककाले इन्दिरा-गान्धी, क्षेत्राधिपती सैम्-मानेक्षॉ, लेफ्टिनण्ट्-जनरल् जगजीत् सिंह् औरोरा इत्येते नेतृत्वेन राष्ट्रं विजयं प्रति नीतवन्तः।
१९७१ तस्य विजये भारतस्य सैन्य–कौशलम् मानवतावादी–नेतृत्वं च जगति प्रकाशितम्, यत् राष्ट्रस्य सार्वभौमिकत्वस्य संरक्षणे, सशस्त्र–सेनायाः परम–वीर्ये च साक्षिरूपेण स्थितम्। ‘विजय-दिवसः’ इन्दो–बाङ्ग्लादेश् इति उभयोः राष्ट्रयोः गौरवचिह्नं सततम् अस्ति, यत्र संयुक्त–समारोहैः तयोः साझा–इतिहासः आदर्यते स्मर्यते च।
विजय-दिवसस्य महत्वम्
१. शौर्यस्य त्यागस्य च सम्मानः
अस्मिन् दिने भारतीय-सेनायाः अदम्यसाहसम्, योजनात्मक-प्रभावशक्तिः, देशरक्षणे अचलनिष्ठा च स्मार्यते। तेषां पराक्रमात् एव उपद्रवः निवारितः, शान्तिः प्रतिष्ठापिता च।
२. राष्ट्रगौरवस्य प्रतीकः
विजय-दिवसः भारतस्य अत्याचारस्य विरोधे, मानवसमत्वस्य पोषणाय, चिरकालं स्थिताय धर्मनिष्ठायै कटिबद्धतां प्रकटयति। अयं दिवसः सर्वान् नागरिकान् राष्ट्रीयएकतायै प्रेरयति।
३. भारत–बाङ्ग्लादेश–मैत्रीबन्धस्य सुदृढीकरणम्
१९७१ तस्य विजये भारतस्य सहयोगः बाङ्ग्लादेशस्य इतिहासे अमिटचिह्नं दत्तवान्। बाङ्ग्लादेशदेशेन भारतस्य अमूल्यं समर्थनं कृतज्ञतया स्वीकार्यते। अतः विजय-दिवसः उभयोः राष्ट्रयोः मैत्रीसंस्कृतेः नूतनप्राणः इव भवति।
अद्यतनयुगे विजय-दिवसस्य भावः अधिकं विस्तीर्णः—केवलं स्मरणमात्रं न, किन्तु राष्ट्रस्य सुरक्षा-दृष्टेः जागरूकता, सैनिकानां सम्मानः, मानवाधिकार-रक्षणस्य मूल्यं, एतानि बोधयन् भवति। विजय-दिवसः २०२५ अस्मान् पुनः स्मारयति यत् राष्ट्रस्य समृद्धिः केवलं आर्थिकशक्त्या न, अपि तु साहसेन, धर्मेण, दयया, मानवहिते च प्रतिष्ठिता अस्ति। १९७१ तस्य विजयस्य ज्योतिः अद्यापि दीप्यमाना, अस्मान् दैार्ह्यम्, समत्वम्, राष्ट्रनिष्ठां च पठनम् अद्यापि शिक्षयति।
