पुरा कश्चन राजा आसीत्। तस्मै नित्यं त्वरितं गृहीतान् मत्स्यान् भक्षितुं महती रुचिः आसीत्। सः प्रतिदिनं ताजान् मत्स्यान् एव खादितुम् इच्छति स्म।
एकदा समुद्रे प्रचण्डः वातः अभवत्। तदा कोऽपि मत्स्यजीवी मत्स्यग्रहणाय समुद्रं न गतः। अतः तस्मिन् दिने राज्ञे त्वरितगृहीता मत्स्या न प्राप्ताः। राजा एतत् श्रुत्वा सर्वत्र घोषणा कारयामास। सः उक्तवान्- “यः कश्चित् अद्य त्वरितं गृहीतान् मत्स्यान् मम समीपं आनयिष्यति, तस्मै अहं बहु मूल्यं पुरस्कारं दास्यामि।”
कश्चन दरिद्रः मत्स्यजीवी एतां घोषणां श्रुतवान्। सः स्वजीवनस्य जोखिमं कृत्वा समुद्रं गतः। तत्र बहून् मत्स्यान् गृहीत्वा राजमहलम् आगतः। यदा सः राजमहलस्य द्वारम् आगच्छत्, तदा द्वारपालाः तं निरुद्धवन्तः। ते तम् राज्ञः मन्त्रिणः समीपं नीतवन्तः।
मन्त्री मत्स्यजीविनं उक्तवान्— “अहं त्वां निश्चयेन राज्ञः समीपं गन्तुं दास्यामि। किन्तु राजा त्वां यत् पुरस्कारं दास्यति, तस्य अर्धं भागं मम भविष्यति।”
मन्त्रिणः एषः प्रस्तावः मत्स्यजीविने न रोचितः। तथापि सः विवशः सन् तं प्रस्तावं स्वीकृतवान्।
अनन्तरं द्वारपालाः तं राज्ञः समीपं नीतवन्तः। मत्स्यजीवी राज्ञे मत्स्यान् अर्पितवान्। राजा अत्यन्तं प्रसन्नः अभवत्। सः उक्तवान्— “हे मत्स्यजीविन्! त्वं मम अत्यन्तं प्रियं कार्यं कृतवान्। वद, त्वं किम् इच्छसि? यत् इच्छसि तत् अहं तुभ्यं अवश्यं दास्यामि।”
मत्स्यजीवी विनयेन अवदत्— “हे महाराज! मम पृष्ठे पञ्चाशत् कोरडप्रहाराः (दण्डप्रहाराः) क्रियन्ताम्। एष एव मम पुरस्कारः।”
एतत् वचनं श्रुत्वा सर्वे सभासदः अत्यन्तं विस्मिताः अभवन्। राजा अपि आश्चर्यचकितः अभवत्। तथापि सः आज्ञां दत्तवान्— “अस्य पृष्ठे पञ्चाशत् मृदवः प्रहाराः क्रियन्ताम्।”
यदा सेवकः मत्स्यजीविनः पृष्ठे पञ्चविंशतिः प्रहारान् कृतवान्, तदा मत्स्यजीवी उक्तवान्— “स्थित! अधुना अवशिष्टाः पञ्चविंशतिः प्रहाराः मम सहभाजिनः पृष्ठे क्रियन्ताम्।”
राजा पप्रच्छ— “कः तव सहभाजी अस्ति?”
मत्स्यजीवी अवदत्— “महाराज! भवतः मन्त्री एव मम सहभाजी अस्ति। सः उक्तवान् यत् यत् पुरस्कारं लभे, तस्य अर्धभागः तस्य भविष्यति।”
एतत् श्रुत्वा राजा अत्यन्तं क्रुद्धः अभवत्। सः त्वरितं मन्त्रिणम् आह्वानयितुम् आदेशं दत्तवान्। मन्त्री उपस्थितः अभवत्।
राजा सेवकं आज्ञापितवान्— “अस्य मन्त्रिणः पृष्ठे पञ्चविंशतिः प्रहाराः सम्यक् क्रियताम्। ध्यानं भवतु— प्रहाराः दृढतया भवन्तु।”
ततः राजा तं भ्रष्टं मन्त्रिणं कारागारे स्थापयितुम् आदेशं दत्तवान्। अनन्तरं राजा प्रसन्नः सन् मत्स्यजीविने मनोवाञ्छितं महत् पुरस्कारं दत्तवान्।
