भारतदेशे नेपालदेशे च विजयादशमी इत्यस्मिन् उत्सवे विशेषं स्थानं दृश्यते। अस्य पर्वस्य माहात्म्यं पुराणेषु इतिहासेषु च प्रतिपादितम् अस्ति। सदाचारस्य दुराचारस्य च संघर्षे धर्मस्यैव जयः भवति इति अस्य पर्वस्य मूलसन्देशः।
एषः महोत्सवः प्रतिवर्षं आश्विनमासस्य शुक्लपक्षस्य दशम्यां तिथौ भवति। अस्मिन् वर्षे, २ अक्टोबर २०२५ दिने लोकेऽस्मिन् सर्वत्र उत्साहेन आचरिष्यते।
देवीपूजनम्
नवरात्रस्य प्रथमदिने घटस्थापना कृत्वा प्रतिदिनं भक्ताः देवीदुर्गायाः पूजनं, सप्तशतीपाठं, स्तोत्रगायनं च कुर्वन्ति। दशमीदिने पूजनानन्तरं देव्या उपासकाः निर्माल्यं वितरन्ति। पूजायामुपयोजितचन्दनेन तिलकं धारयित्वा, यवाङ्कुरैः शिरः अलङ्कृत्य, आशीर्वचनैः सह जनाः पूजाफलानि प्राप्नुवन्ति।
रामलीलाभिनयः
देवीभागवते अपि वर्णितम् अस्ति यत् अस्मिन्नेव दिने श्रीरामः लङ्काधिपतिं रावणं विजेतुं प्रयातवान्। तस्मात् अनेकेषु स्थलेषु रामलीलाभिनयः आयोजनं भवति। नाट्येण लोकाः रामचरितं स्मरन्ति, सत्यस्य जयः इति भावं हृदयेषु स्थापयन्ति। रात्रौ रावणस्य प्रतिकृतिपुरुषः दग्ध्वा, दुष्टस्य विनाशः इति प्रतीकं प्रदर्श्यते।
व्यापारः च आनन्दः
विजयादशम्याः आगमनपूर्वं विपण्यः स्थानेषु सामग्रीणां विक्रयः क्रयः च प्रवर्तते। अजानां विक्रयः विशेषेण दृश्यते। जनाः यथाशक्ति अजं कृत्वा गृहे पूजयन्ति। अन्ये अपि मिष्टान्नानि पचन्ति, ये देव्यै निवेद्य सर्वैः सह खाद्यन्ते। बालका विशेषेण मोदन्ते।विजयादशमी केवलं उत्सवः न, अपितु धर्मस्य विजयः इति महत्त्वपूर्णं शिक्षां लोकाय ददाति। रामस्य आदर्शः, देवीदुर्गायाः शक्ति-प्रतीकत्वं, सत्यस्य निश्चलता—एते सर्वे अस्य पर्वस्य सारभूताः।
रामलीलाः, शोभायात्राः, पतङ्गोत्कर्षः, दोलाक्रीडाः च लोके आनन्दं वितरिष्यन्ति। सर्वे जनाः सज्जीकृतगृहाणि, शोभायमाननगराणि च दृष्ट्वा उत्सवे सम्मिलिष्यन्ते। एवं विजयादशमी उत्सवः लोकानां जीवनम् उत्साहेन पूरयति। अयं पर्वः न केवलं धर्मस्य विजयस्य प्रतीकः, अपितु समाजे एकत्वं, आनन्दः, संस्कृतिस्मरणं च जनयति।
