पञ्चाङ्गानुसारं महाशिवरात्रिः फाल्गुनमासस्य कृष्णपक्षस्य चतुर्दश्यां तिथौ आचर्यते। अस्मिन् वर्षे चतुर्दशी तिथिः १५ फेब्रुवरी २०२६ सायंकालात् आरभ्य १६ फेब्रुवरी पर्यन्तं भविष्यति। यतः महाशिवरात्रेः पूजनं रात्रिकाले एव तथा जागरणं च क्रियते, अतः महाशिवरात्रिः १५ फेब्रुवरी २०२६ रात्रौ एव आचर्यते। तस्मात् व्रतधारणस्य तथा रात्रौ पूजनस्य युक्ता तिथिः १५ फेब्रुवरी २०२६ एव अस्ति।महाशिवरात्रेः पूजाविधिः
महाशिवरात्रिदिने प्रातःकाले स्नानं कृत्वा शुद्धानि वस्त्राणि धारयेत्। दिवसभरं उपवासं कुर्यात् अथवा फलाहारं सेवनं कुर्यात्। सायंकाले गृहमन्दिरे अथवा शिवमन्दिरे गत्वा शिवलिङ्गस्य जलेन, दुग्धेन तथा बिल्वपत्रैः अभिषेकं कुर्यात्। रात्रौ चतुर्षु प्रहरेषु पूजनस्य विधानं मान्यते। पूजनानन्तरं आरतीं कृत्वा रात्रिजागरणं कुर्यात् तथा भजन-कीर्तनं वा मन्त्रजपं कुर्यात्। अनन्तरं परदिने प्रातःकाले व्रतस्य पारणं कुर्यात्।महाशिवरात्रेः धार्मिकं महत्त्वम्
महाशिवरात्रिः भगवान् शिवस्य आराधनायाः महत्तमः पर्वः इति मन्यते। मान्यता अस्ति यत् अस्यां रात्रौ भगवान् शिवः माता पार्वत्या सह विवाहं कृतवान्। अन्यस्यां कथायां कथ्यते यत् समुद्रमन्थनकाले उत्पन्नं विषं भगवान् शिवः स्वयमेव पीत्वा संसारस्य रक्षणं कृतवान्, तेन सः नीलकण्ठः इति प्रसिद्धः। महाशिवरात्रिः साधनायाः, संयमस्य तथा आत्मचिन्तनस्य पर्वरूपेण अपि मन्यते। श्रद्धया शिवपूजनं कृत्वा जीवनस्य क्लेशाः न्यूनाः भवन्ति तथा मनसः शान्तिः प्राप्यते इति विश्वासः अस्ति।
महाशिवरात्रिः २०२६ — सरलाः उपायाः
महाशिवरात्रिदिने प्रातः स्नानं कृत्वा शिवलिङ्गे जलं दुग्धं च अर्पयेत्।पूजाकाले बिल्वपत्राणि, धत्तूरं तथा श्वेतपुष्पाणि अर्पयेत्।
रात्रौ “ॐ नमः शिवाय” इति मन्त्रस्य यथाशक्ति जपं कुर्यात्।
दिवसभरं उपवासं कुर्यात् अथवा फलाहारं कुर्यात् तथा रात्रिजागरणं कुर्यात्।
यदि मन्दिरगमनं न शक्यते, तर्हि गृहे शिवस्य चित्रस्य अथवा शिवलिङ्गस्य समक्षं दीपं प्रज्वाल्य पूजां कुर्यात्।
कुटुम्बे शान्तेः तथा मनसः स्थैर्याय शिवस्य आरतीं अवश्यं कुर्यात्। पूजनानन्तरं परदिने प्रातः व्रतपारणं कृत्वा कस्यचित् आवश्यकताग्रस्तस्य अन्नं वा वस्त्रं दानं कुर्यात्। महाशिवरात्रेः रात्रौ चतुर्षु प्रहरेषु पूजनस्य परम्परा अस्ति। यदि समयः न लभ्यते, तर्हि न्यूनातिन्यूनं एकवारं मनसा पूजां कुर्यात्।
प्रथमः प्रहरः (०६:३९ अपराह्णे – ०९:४५ अपराह्णे),
द्वितीयः प्रहरः (०९:४५ अपराह्णे – १२:५२ मध्यरात्रौ),
निशीथकालः (१२:२८ मध्यरात्रौ – ०१:१७ मध्यरात्रौ),
तृतीयः प्रहरः (१२:५२ मध्यरात्रौ – ०३:५९ प्रातःकाले),
चतुर्थः प्रहरः (०३:५९ प्रातःकाले – ०७:०६ प्रातःकाले)।
